1

✅پرسش و پاسخ در شبکه هلپ ترنس سنتر – گروه آموزشی هلپ ام تو اف (ژانویه 2019 – دی 1397)

⭕️موضوع: هورمون‌درمانی زنان ترنس (MTF) در کشور ایران و تفاوت‌های آن با پروتکل‌های هورمون‌درمانی روز دنیا
⚠️هویت کاربران محفوظ است.

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
من شاید واس تخلیه بیضه برم وجاش بیضه مصنوعی(!) بذارم تا عمل اصلیمو بکنم.چون بدون وجود بیضه پوست بیضه تحلیل میره و البته طول خود آلتم کم میشه.(پوست بیضه رو مطمئنم که برای عمل واژن تحلیل میره با تخلیه ولی خود آلت رو نه،ولی فکرکنم تاثیر بذاره) همین عمل تخلیه هم نمی دونم بیمارستان دولتیا خوب انجامش میدن یا نه،چون خیلیم سخت نیست و کلا خوندم یه ساعته انجام میشه با بی حسی موضعی و بدون بیهوشی. میخام کسی تو خونه نفهمه و عوارض نده یه دفعه وخونه بفهمن ….. ….
این کار واس کم شدن عوارض هورمون تراپی و تکمیل دوره هورمون تراپی و اثر کامل هورمون ها هست تا بدنم اذیت نشه. با وجود غده جنسی مردانه،هورمون زنانه خوردن،خیلی خطر ناکه و البته مقدارش هم زیاده این هورمون و بلاکری هم که مصرف میشه به بدنم فشار شدید میاره. من سه بار در طول هورمون تراپیم ،قطع مصرف هورمون داشتم که بیضم بزرگ شد و سینم حس میکردم داره آب میشه و درد شدید بیضه و کلی عوارض بد. کسی تا حالا تخلیه بیضه رو به تنهایی انجام داده؟

👤ن می نویسد:✍️
من سه ساله زیر نظر پزشک هرمون مصرف میکنم و تخلیه بیضه هم انجام ندادم و هیچ مشکلی واسم پیش نیومده

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
منم دوسال و چهارماه هست اتفاقا. عوارض آنچنانی نداده ولی خب دیگه بدن هرکس یه جوره و فشار بهم میادش. هورمون های مصرفیت چی بودن؟به عنوان بلاکر قرص و آمپول چی مصرف کردی؟ مصرف هورمون مداوم بوده!؟ یا مثل زن های یائسه بیست روز در ماه هورمون زنانه؟ میشه توضیح بدی

👤ن می نویسد:✍️
من بطور مرتب هرمون و بلاکر همزمان مصرف کردم. Progynova و androcur

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
تو ایران سه نوع قرص مصرف می کنیم به عنوان هورمون زنانه
⭕️والرات یک و یا دو میلی گرم
⭕️اتینیل استرادیول پنج صدم و نیم میلی گرم
⭕️استروژن کونژوگه
بلاکر هم به شکل‌خوراکی
⭕️سیپروترون استات و سیپروترون کامپاند و اسپیرونولاکتون
و آمپول هم دکاپیتیل و مشتقات دیگه این آمپول هاییی که به عنوان بلاکر عمل می کنن
این قرص هایی که گفتی تو چه دسته ای جا میگیرن؟ من حس می کنم هورمون تراپی ما تو ایران ناقصه و میتونیم قبل از عمل کاملا به نتیجه ای که ممکنه برسیم! اولیش که نوشتی همون استرادیول والرات هست( Progynova ). این هم بلاکر androcur

👤ن می نویسد:✍️
بله. من هر دو رو بصورت قرص مصرف میکنم

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
پس دکترت آمپول برای تستسترون نداده؟

👤ن می نویسد:✍️
نه عزیزم نداده

👤ه می نویسد:✍️
عزیزم میری پیش فوق تخصص غدد میگی برات dipheline با دوز 25\11 تجویز کنه تا ۱۰۰ روز عملکرد بیضه رو به طور کامل میبنده و این آمپولو هر ۳ ماه میزنی و مشکلی ام برات پیش نمیاد. اصلا به فکر تخیله نباش که هم عوارض داره هم بیچاره میشه کلی ام باید درد بکشی

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
اتفاقا یه دکتر دیگه پیدا کردم،میخام واس همین برم بگم تجویز کنه واس کم شدن اثرات تستسترون و جلوگیری از این درد های عجیب. مشکل خاصی قرار نیست که پیش بیادش،ولی اذیت میشم.واریس پام نمیدونم از هورمون زنانه بود یا خود بخود،ولی پاهام قفل میکنن موقع راه رفتن،سونو هم دادم هم سینه هم سونوی رگ های پام. دوستم دو سال قبل تخلیه کرد، البته تو کلینیک خصوصی و راحتم بود،روز بعدش پیشم بود

👤ه می نویسد:✍️
به هرحال نباید سر خود هورمون مصرف میکردی. برو پیش یه فوق تخصص غدد. برات دیفرلین مینویسن و هورمون هارم با توجه به بدنت با دوز صحیح تجویز میکنن

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
آره میرم این وقت گرفتم،اگر نباشه و رفته باشه دیار غریبت،میرم قدوسی بببنیم چی میگه. دکترا اغلب من میبینم چیزی تجویز نمیکنن،سه تا قرص میدن عین آب خوردن! ولی من کلا هورمون مصرف نمیکردم خل میشدم ولی الان ناراضی نیستم،خوب جواب داد رو سینم،بند اومدن کامل منیم و موهای بدنمم خیلی کم شد. آره اینم هست،هورمون مردانه و زنانه بدن مشخصه،باید برسه به همون حد وفشار نیادش بیشتر از حد

👤ه می نویسد:✍️
و اینکه فقط توجه کن فوق تخصص غدد باشه ، دیگه همشون میتونن این کارو برات انجام بدن

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
اغلب سر درنمیارن،میدونی؟چون فکرمیکنن عین زن عادی هستیم،میگن هورمونو ییست روز بخور،قاعدگی ایجاد بشه! قدوسی و مفیدم من دیدم چه میکنن،واس همین دنبال دکتر جدیدی بودم که اینم میخادش بره آمریکا و حالا بببنیم وقتم برسه هست تو ایران یا نه

👤ه می نویسد:✍️
فرق اونا با من و شما اینه که ۱۲ سال برا فوق تخصص درس خوندن ، بیشتر از من و شما حالیشونه 😐😐😐 نه اصلا اینحوری نیست ، کسی که فوق تخصص غدد باشه از این مسئله هم آگاهه. میدونه چقدر و چجوری باید بهت هورمون بده

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
صد درصد. ولی مشکل اینه که با امور ترنسا آشنا نیستن و من باید بهشون اطلاعات بدم و این عصبانیم میکنه. حتی نمیگن اتینیل استرادیول و والرات چقدر عوارض دارن یا بلاکر ها کدوم کمتر عوارض میدن

👤ه می نویسد:✍️
و توضیح راجب اینکه چی هستیم نه عیبه و نه نیاز به عصبی شدن داره و ملتم علم غیب ندارن 😐😐 سخت نگیریم انقد به خودمون

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
عرصه پزشکی درباره این قرص ها هنوز نظرش قطعی نیست که من بگم مصرفشون چقدر عوارض میده دقیق.علم هورمون ها صدساله هست و نو پاست. و دکترا تو ایران با غدد و کارکرد اون ها باید آشنا باشن که هستن ولی بدن مردانه با هورمون زنانه،ممکنه عوارض خطرناکی بده در میان سالی. زیاد صد درصد نیست این حرف ها.من دوسال اتینیل خوردم،نتیجه عالی بود رو بعضی چیزا،ولی دوستم زیر نظر متخصص،هنوز هیچی به هیچی. فوق تخصص غدد علم لازمیه ولی نه تمام و کمال و پوشش دهنده خواسته های ما. عین دکترهای جراح و جراحیایی که میکنن!علم دارن ولی شامل جراحی ما نمیشه! دوره ندیدن

عصبی ازین لحاظ که من باید بگم بهشون قرصا برای چیه و چه اثراتی دارن روی بدن من و …. مثلا نمیگن این قرص نه و چون ممکنه ده سال بعد دجار انسداد عروق قلب بشی و یا خون تو ریه هات لخته بشه و این قرص مثلا آسپرین رو مصرف کنین تا خونتون غلظتش به حد غیر نرمال نرسه، یا مصرف هورمون با وجود بیضه چه اثراتی داره …. اگر قراره دوتا قرص بده و بگه برو سال بعد بیا،یکمی ناراحت کننده هست،من شخصا دنبال دکترای مختلفم تا شاید یکی که میتونه رضایت منو تو هورمون تراپی به همراه داشته باشه رو تامین کنه. تمام دنیا هر حیطه ای علم خاص خودشو داره و دوره های خاص خودشو،
مثلا برای کلاس های درس لیسانس کافی نیست و دوره های ویژه تربیت مدرس دارن تمام کشورا که اون مطالب رو پوشش بدن. داشتن یه علم به صورت خشک و خالی دیگه دورش گذشته

من رو این حساسم،یه دکتری رفتم،فوق تخصص غدد از دانشگاه تهران،گفت آمپول خطرناک تره و ضررش بیشتر.گفت قرص بهتره.البته هورمون های زنانه،هم آمپولش هست،هم قرصش و هم چسبش که عین چسب زخم به بازو با نقاط دیگه زده میشه و در هر هفته یکی.این مورد بهترین نوع استفادست

💢🔴ادمین سعید.ش می نویسد:🖊
تا کنون مطالعه جامعی به مقایسه تاثیرات و عوارض جانبی استرادیول خوراکی، تزریقی و موضعی نپرداخته است؛ لذا نمی توان با یقین و به طور قطع بیان نمود که کدام روش بهتر، موثرتر و کم ضررتر است. تزریق استرادیول ضرر اثر عبور اول کبد قرص استرادیول را ندارد، و بعضی از اشخاص ترنس طبق تجربیات خود بیان نموده اند که با تزریق استرادیول رشد و شکل گیری پستان سریعتر و بهتر صورت گرفته است. از طرفی با تزریق استرادیول کمی بیشتر به طول می انجامد تا سطح استرادیول خون به حالت پایدار برسد، و احتمال افت و خیز سطح هورمون در فاصله بین دو تزریق نیز مطرح است که می تواند تاثیر منفی بر خلق و خو داشته باشد. در شیوه استعمال استرادیول موضعی، سطح استرادیول خون پایدار تر بوده و ضرر نوسانات خلق و خو که مربوط به شیوه تزریقی است در این روش وجود ندارد.

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
خیلی گیج کننده هست هورمون تراپی اگر آدم حساس بشه،مگر اینکه یه روش رو با یه دکتر پیش بری و چکاب های لازم رو داشته باشی. گفتم که هورمون و علم شناخت این هورمون ها صد ساله هست و تو یه مستند دیدم که میگفت هنوز خیلی راه مونده و امید های زیادی هست که علم بشر در این راه به جاهای خیلی خوبی برسه. هنوز اشکال دارویی هورمون ها مرتبط به ترنس ها نیست که؟هست؟این داروها برای زن های غیرترنس هستن و تاثیرش برای همون بدن هست که اندامی زنانه دارن و بدنشون شکل گرفته و نه برای شکل گیری یه اندام پسرونه به سمت زنانه. اغلب داروها یا ضد سرطانه با کم کردن تستسترون یا برای زنان یائسه و مشکلات غدد در زنان

💢🔴ادمین سعید.ش می نویسد:🖊
در صورتی که هورمون درمانی به شیوه اصولی و صحیح تحت نظارت پزشک غدد مجرب و آشنا با مسائل ترنس انجام پذیرد، تاثیرات هورمون درمانی بر میزان زنانه سازی و سلامت فرد قبل و بعد از عمل جراحی تفاوتی نخواهد داشت؛ مگر در اشخاصی که علارغم هورمون درمانی صحیح، بدن ایشان پاسخ مناسبی به داروهای بلاکر آندروژن ندهد و خود مایل به جراحی ارکیکتومی (تخلیه بیضه) باشند و به عنوان آخرین راه جهت سرکوب آندروژن تحت این عمل جراحی قرار گیرند.

علاوه بر مسئله یافتن پزشک غدد مجرب و آشنا با مسائل ترنس که نیازمند تحقیق و بررسی فراوان با علم و دانش صحیح قبلی است، مسئله دیگری که ترنس های ایرانی با آن مواجه هستند، عدم تنوع داروهای هورمونی در ایران جهت هورمون درمانی زنانه سازی است.

از داروهایی که نام بردید و در وبسایت دارویاب نیز بررسی کردم تا از داروهای موجود در ایران آگاهی یابم، فقط استرادیول والرات، اسپیرونولاکتون، و داروهای آگونیست GnRH (تریپتورلین، میکرورلین، دکاپپتیل و … که مصرف آن برای بسیاری از اشخاص ترنسجندر به استثناء افرادی که به سایر بلاکر های آندروژن پاسخ نداده اند و از لحاظ مالی توانایی تهیه این دارو ها را دارند، ضرورتی ندارد)، و همچنین فیناستراید و دوتاستراید، جهت هورمون درمانی جایگزین در زنان ترنسجندر مناسب هستند و در پروتکل های هورمون درمانی متعددی بدین منظور تجویز می گردند.

سیپروترون استات پروژستینی با تاثیر ضد اندروژنی (بلاكر) قوی است؛ در ایالات متحده این دارو بدليل احتمال بروز سميت كبدى و بیماری هپاتیت برق آسا در رژيم هورمونى زنان ترنس مورد استفاده قرار نمى گيرد، با این حال مصرف آن در بسیاری از کشور ها رایج است.

❌امروزه اتینیل استرادیول و استروژن کنژوگه هیچکدام جهت هورمون درمانی جایگزین در زنان ترنس مورد استفاده قرار نمی گیرند؛ مصرف استروژن کنژوگه اسبی با افزایش ریسک عارضه ترومبوژنیسیتی (لختگی خون) و بیماری قلبی عروقی همراه است، و اندازه‌گیری دقیق سطح استروژن خون با مصرف استروژن کنژوگه اسبی امکان پذیر نمی باشد.

❌مصرف اتینیل استرادیول با افزایش ریسک ترومبوتیک (لختگی خون) همراه است. این دارو در زمینه تنظیم سیکل قاعدگی جهت پیشگیری از بارداری زنان غیرترنسجندر دارویی موثر و مفید بوده و تعادلی میان تاثیرات مثبت و عوارض جانبی بالقوه این دارو برقرار است؛ اما در زمینه هورمون درمانی زنانه سازی زنان ترنسجندر، با توجه به این که هیچ نیازی به تنظیم چرخه یا خونریزی قاعدگی وجود ندارد و با توجه به ریسک های بالقوه این دارو، استفاده از اتینیل استرادیول در رژیم هورمونی زنان ترنسجندر موجه و قابل قبول نمی باشد.

هورمون درمانی اصولی در زنان ترنسجندر، فقط براساس تغییرات بالینی یا فقط براساس نتیجه آزمایش خون صورت نمی گیرد؛ بلکه پزشک آگاه به مسائل ترنس و مجرب علاوه بر بررسی نتیجه آزمایش خون و اطمینان از این که سطح استرادیول بدن به سطح نرمال استرادیول زنان سیسجندر رسیده باشد و سطح تستسترون بدن تا سطح نرمال تستسترون زنان سیسجندر کاهش یافته باشد، و سایر مقادیر اندازه‌گیری شده در محدوده صحیح و مناسب قرار داشته باشند، به بررسی تغییرات بالینی فرد، وضعیت سلامتی وی، پیشینه سلامتی فردی و خانوادگی، ریسک فاکتور های متعدد، احساس رضایت و خشنودی فرد از روند هورمون درمانی، عوارض احتمالی که فرد پس از شروع هورمون درمانی با آنها مواجه شده است، شرایط اجتماعی و اقتصادی فرد و … نیز به دقت می پردازد و رژیم هورمونی مناسب فرد را با درنظر داشتن تمامی این عوامل تنظیم می کند.

هورمون درمانی زنان ترنسجندر بصورت پیوسته انجام می پذیرد و اینگونه نیست که بصورت چرخه ای فقط بیست روز در ماه انجام پذیرد و یک دوره متوقف گردد! روند هورمون درمانی زنان ترنسجندر با الهام از هورمون درمانی یائسگی زنان سیسجندر و هورمون درمانی اشخاصی که بلوغ دیررس دارند یا فاقد غدد جنسی هستند تدوین گردیده است، اما با مطالعات و بررسی فراوان پزشکان متخصص در این امر، در این زمینه اصلاحاتی صورت گرفته و تفاوت هایی در آن ایجاد شده است و پیشرفت ها و مطالعات در این زمینه همچنان ادامه خواهد داشت.

لذا جهت هورمون درمانی صحیح و به حداقل رساندن عوارض جانبی، توصیه می شود پروتکل های هورمون درمانی روز دنیا را مطالعه نمایید و با داشتن اطلاعات صحیح و کافی در این زمینه، در جستجوی پزشک غدد مجرب و آگاه به مسائل ترنس باشید. حداقل مزیتی که هورمون درمانی تحت نظارت پزشک غدد می تواند داشته باشد، این است که از بروز عوارض جانبی خطرناک جلوگیری بعمل می آورد.

💠جهت كسب اطلاعات و آگاهى پيرامون روند هورمون درمانی در زنان ترنس (MTF) می توانید به دسته «هورمون درمانی MTF» در وبسایت هلپ ترنس سنتر به آدرس زیر مراجعه نماييد و مقالات موجود را مطالعه نمایید.
https://goo.gl/XyNXqL

💢🔴ادمین شقایق می نویسد:🖊
خیلی جامع بودش توضیحاتتون، مممنون. درباره اشکال دارویی آره خیلی کمه و الان همین اتینیل با دوز پایین اصلا تو بازار نیست و داروخونه ها بارها از خود من پرسیدن این چیه اصلا؟ درباره هورمون های زنانه و تاثیراتش واقعا دکترها نیاز آدمو برآورده نمیکنن و تحربه دوستانم که بهم انتقال دادن همینو نشون میده که سریع با شناختن یه قرص جدید میگن راضی نیستیم و دنبال قرص موثرتری هستیم، دکترها اطلاعاتشون گاهی حتی گمراه کننده هم میشه، مثل همین چیزی که بمن گفت که میخوام توی تو سیکل قائدگی به وجود بیادش!ده روز بلاکر بخور، بیست روز هورمون زنانه! روند مشخصی حتی در هورمون تراپی هم نداریم و عین مجوز گرفتن و یا روند تشخیص، عذاب آوره شدیدا

تا جاییکه بچه ها پرسیدم و خودشون گفتن،والرات تجویز میشه و سیپروترون استات پنجاه ویه آمپول برای هورمون مردانه.اتینیل اصلا نشنیدم دکتر های مطرح در این زمینه تجویز کنن.همشون والرات. اگر بدن حساس باشه، اسپیرونولاکتون، یا فیناستراید هم با دوز پنج قبل از عمل تجویز میشه! یعنی حجم گسترده ای از دوز دارو مد نظر هست برای سرکوب و زنانه سازی! تهران دوتا دکتر هست،قدوسی و مفید که بیشتر اسمشون شنیده میشه و حتی با وجود تخلیه باز سیپرو یا اسپیرو میدن، مکرر شنیدم من

💢🔴ادمین سعید.ش می نویسد:🖊
پزشکی که به ایشان مراجعه نموده بودید متاسفانه آگاهی در زمینه هورمون درمانی زنان ترنسجندر نداشته اند.

جهت هورمون درمانی زنان ترنسجندر پیش از تخلیه غدد جنسی (بیضه ها)، «یک نوع» استروژن بعلاوه «یک نوع» ضد آندروژن (بلاکر) تجویز می گردد، و هیچگونه ضرورتی وجود ندارد که چند نوع داروی استروژنی یا چند نوع بلاکر همزمان مورد استفاده قرار گیرد به این امید که تاثیرات دارو ها افزایش پیدا کند.

در خصوص بلاکر آندروژن، اسپیرونولاکتون در اولویت اول است و نسبت به سیپروترون استات داروی ایمن تری محسوب می شود.

در خصوص استرادیول نیز در ایران تنها گزینه مناسب پیش روی زنان ترنسجندر، قرص یا آمپول استرادیول والرات است.

فیناستراید و دوتاستراید در صورتی که فرد دچار ریزش مو با الگوی مردانه باشد و علارغم هورمون درمانی، ریزش مو متوقف نشده باشد، در رژیم هورمون درمانی فرد همراه با داروی ضد آندروژن تجویز می گردد؛ اما در صورتی که فرد ممنوعیت پزشکی مصرف داروهای ضد آندروژنی داشته باشد، به تنهایی در رژیم هورمونی فرد به عنوان ضد آندروژنی ضعیف تجویز می گردد.

در صورتی که آگونیست GnRH (تریپتورلین، دکاپپتیل و …) جهت سرکوب آندروژن تجویز گردیده باشد (تجویز این نوع دارو ها و همچنین جراحی ارکیکتومی در صورت تمایل فرد، از جمله آخرین روش ها پس از شکست تمامی سایر روش های سرکوب آندروژن به حساب می آیند)، دیگر نیازی به مصرف سایر بلاکرهای آندروژن بطور همزمان وجود ندارد.

درصورتی که جراحی ارکیکتومی (تخلیه بیضه) صورت گرفته باشد، هیچگونه نیازی به مصرف داروهای ضد آندروژن (بلاکر) وجود ندارد و تجویز استروژن به تنهایی یا همراه با فیناستراید (فقط برای افرادی که پس از عمل نیز ریزش مو با الگوی مردانه ایشان ادامه یافته است) کفایت می کند.

لذا هیچ ضرورتی به مصرف حجم گسترده ای از دارو ها جهت سرکوب آندروژن و ایجاد تاثیرات زنانه سازی وجود نخواهد داشت.

همچنین با توجه به این که در ایران تنوع داروهای استروژنی مناسب جهت هورمون درمانی زنان ترنسجندر وجود ندارد، زنان ترنسجندر گزینه های محدودی پیش روی خود دارند و عملا نمی توانند به دنبال «قرص موثرتر» باشند؛ ضمن این که تاثیر دارو ها روی بدن هر فرد به سن شروع هورمون درمانی، حساسیت بدن فرد نسبت به دارو ها، ژنتیک، صبوری و پیروی از رژیم هورمونی صحیح بستگی دارد، و پاسخ بدن هر فرد با افراد دیگر متفاوت است، و تعویض مکرر قرص مصرفی یا استفاده از چند نوع داروی مختلف به امید تاثیرات بیشتر و بهتر روشی منطقی و سودمند نیست.

🔻جهت مطالعه بیشتر:

✳️اطلاعات جامع هورمون درمانی زنانه سازی ویژه زنان ترنس (MTF) و اشخاص دارای هویت جنسیتی غیرباینری (MTN)
https://helptranscenter.org/2018/12/21/441/

✳️پروتکل هورمون درمانی Callen-Lorde ویژه ترنس های مرد (FTM) و زن (MTF)
https://helptranscenter.org/2018/07/31/340/

✳️فرم رضایت آگاهانه جهت شروع استروژن و ضد آندروژن درمانی در زنان ترنس (MTF)
https://helptranscenter.org/2018/08/23/355/

✳️اطلاعات هورمون درمانی جایگزین در زنان ترنس (MTF) به قلم Dr. Maddie Deutsch
https://helptranscenter.org/2018/02/16/278/

🌐منبع: هلپ ترنس سنتر – شبکه اطلاع رسانی ترنسجندر و تغییرجنس
https://helptranscenter.org

Copyright © 2019 محمد بهامین آسمانی https://helptranscenter.org هلپ ترنس سنتر – شبکه اطلاع رسانی ترنسجندر و تغییرجنس All Rights Reserved