اطلاعات هورمون درمانی جایگزین در زنان ترنس (MTF) به قلم Dr. Maddie Deutsch

اطلاعات هورمون درمانی جایگزین در زنان ترنس (MTF) به قلم Dr. Maddie Deutsch

مترجم: سعید.ش

سلام ، من دکتر Maddie Deutsch ، مدیر خدمات بالینی مجتمع عالی دانشگاه کالیفرنيا سن فرنسیسکو (UCSF) با محوریت بهداشت ترنسجندر هستم.

مایلم با شما در خصوص ریسک ها ، انتظارات ، و جنبه های دراز مدت ترنزیشن ، و دارو هايی که در روند ترنزیشن از مرد به زن مورد استفاده قرار می گیرد ، سخن بگویم.

بسیاری از اشخاص مشتاق اند تا تغییرات حاصل از هورمون درمانی را به سرعت مشاهده نمايند؛ اشتیاق شما را درک می کنم.

اما نکته بسیار مهمی که باید به خاطر داشته باشید این است که میزان و نرخ ایجاد تغییرات حاصل از هورمون درمانی به عوامل بسیاری بستگی دارد؛ که از آن جمله می توان به عامل ژنتیک ، سن شروع هورمون درمانی ، و وضعيت بهداشت عمومی فرد اشاره نمود.

هورمون درمانی همانند بلوغی ثانویه است ، و طبيعتا چندین سال به طول می انجامد تا بتوانید تغییرات حاصل از بلوغ را به طور کامل مشاهده نمایید.

مصرف هورمون ها با دوز بالاتر ضرورتا روند ایجاد تغییرات را تسریع نمی کند ، بلکه سلامتی شما را با خطر مواجه می سازد.

و با توجه به این که هر شخصی منحصر به فرد و متفاوت با دیگر اشخاص است ، دارو ها یا دوز مناسب شما ممکن است با دارو ها یا دوز مناسب دوستتان ، و یا آن چه که در کتاب ها یا وبسایت ها مطالعه نموده اید ، بسیار متفاوت باشد.

با پیشروی هورمون درمانی می توانید در چهار زمینه انتظار تغییراتی را داشته باشید.

اولین مورد تغییرات جسمی است.

احتمالا اولین تغییراتی که توجه شما را به خود جلب خواهند نمود ، نازک شدن و خشک شدن پوست می باشد. منافذ پوست کوچکتر خواهد شد و میزان تولید چربی پوست کاهش خواهد یافت.

ممکن است بیش از پیش مستعد ايجاد کبودی یا زخم [در سطح بدن خود] شوید. در چند هفته نخست متوجه تغییراتی در بوی عرق و ادرار خود خواهید شد. همچنین ممکن است میزان تعریق بدن کاهش یابد.

هنگام لمس اشیاء ممکن است آن ها را «به گونه ای متفاوت» احساس نمایید و متوجه تغییراتی در احساس خود نسبت به درد و دما شوید.

احتمالا پس از گذشت چند هفته از شروع هورمون درمانی ، «جوانه» های کوچکی زیر نوک پستان شکل خواهد گرفت. اين جوانه ها ممکن است اندکی دردناک باشد ، به خصوص هنگامی که آن ها را لمس می کنید. پستان راست و چپ نیز ممکن است نامتقارن بوده و تفاوت ظاهرى با یکدیگر داشته باشد. دوره طبيعى رشد و شکل گیری پستان اينگونه است و هر گونه دردی که در این پروسه تجربه می کنید در عرض چندين ماه به میزان قابل توجهی برطرف خواهد شد.

نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشید این است که رشد و شکل گیری پستان هر شخص با شخصی دیگر متفاوت است. رشد و شکل گیری پستان در اشخاص مختلف به یک میزان نمی باشد و اکثریت زنان ترنسجندر حتی پس از سال ها هورمون درمانی تنها می توانند انتظار رشد پستان هایی با سایز «A» کاپ یا احتمالا «B» کاپ کوچک را داشته باشند.

پستان های زنان ترنسجندر درست همانند تمامی زنان غیر ترنسجندر ، در سایز ها و شکل های متنوعى هستند و گاهی اوقات نیز ممکن است پستان های یک شخص با یکدیگر هم سایز و هم شکل (داراى تقارن ظاهرى) نباشند.

شروع توزیع مجدد وزن بدن یکی از تغییرات حاصل از هورمون درمانی می باشد. چربی بدن در ناحیه باسن و ران تجمع خواهند یافت و عضلات دست ها و پاهایتان به ميزان کمتری نمایان خواهد بود. لایه چربی زیر پوست کمی ضخیم تر خواهد شد ، لذا دست ها و پاهایتان از لحاظ ظاهرى تا حدودى حالت نرم تری را به خود خواهند گرفت.

هورمون ها تاثیر چشمگیری را بر میزان چربی شکمى یا به عبارتى چربى دور اندام های درونی بدن اعمال نمی کنند. همچنین می توانید انتظار کاهش چشمگیر توده عضلانی و استقامت خود را داشته باشید. برای حفظ تن ماهیچه ای و سلامت عمومی خود ، توصیه می کنم ورزش کنید.

به طور کلی ، پس از شروع هورمون درمانی بسته به رژیم غذایی ، سبک زندگی ، ژنتیک ، و توده عضلانی ممکن است افزایش یا کاهش وزن را تجربه نمایید.

با افزایش میزان چربی زير پوست و توزیع مجدد چربی بدن ، چشم ها و صورت شما حالت زنانه ترى را به خود خواهد گرفت. با توجه به این که دو سال یا حتی بیش از دو سال به طول می انجامد تا تغییرات چهره در اثر هورمون درمانی تکمیل گردد ، بهتر است قبل از این که تصمیم بگیرید جراحی های تهاجمى زنانه سازی صورت انجام دهید ، تا مدت زمانی که ذکر گردید صبر کنید.

ساختار استخوانی از جمله استخوان لگن ، بازو ، دست ، ران ، و پا در اثر هورمون درمانی دستخوش تغییر نخواهد شد. بعضی از اشخاص پس از شروع هورمون درمانی ممکن است تغییرات اندکی را در سایز کفش یا قد خود مشاهده نمایند؛ این نشانه ايجاد تغییرات استخوانى نیست ، بلکه علت آن ایجاد تغییراتی در رباط ها و عضلات پای اشخاص است.

حال به مبحث مو می پردازیم.

با شروع هورمون درمانی ، کاهشی در ضخامت و میزان رشد موی بدن از جمله موی نواحی سینه ، کمر و دست ها را تجربه خواهید نمود. اما مو های بدن به طور کامل از بین نخواهد رفت. به همین جهت می توانید الکترولیز یا لیزر درمانی را مدنظر قرار دهید. به یاد داشته باشید که بدن تمامی زنان نیز مو دارد و داشتن موی بدن طبیعی ست.

موی صورت ممکن است کمی نازک گردد و با سرعت کمتری رشد کند ، اما اگر الکترولیز یا لیزر درمانی انجام نداده باشید ندرتا به طور کامل از بین خواهد رفت.

اگر پیش از شروع هورمون درمانی دچار طاسی اسکالپ شده اید ، با شروع هورمون درمانی روند طاسی اسکالپ آهسته یا متوقف خواهد شد ، اما مشخص نیست که تا چه اندازه ممکن است مو های از دست رفته مجددا رشد کند.

دومین تاثیر هورمون درمانی ، تغییرات احساسی می باشد.

با شروع هورمون درمانی ممکن است تغییراتی در وضعیت کلی احساسی شما ایجاد بشود یا نشود ، این مسئله از شخصی به شخص دیگر متفاوت است. روحیه و احساسات اشخاص در دوران بلوغ دستخوش تغییرات بسیاری می گردد ، و دوران ترنزیشن نیز که بسان بلوغی ثانویه است از این قاعده مستثنی نیست.

ممکن است بازه احساسات شما گسترش یابد؛ تغییراتی در علایق ، سلایق و سرگرمی هایتان ایجاد گردد؛ یا به شیوه ای متفاوت با مردم ارتباط برقرار نمایید.

رواندرمانی ضرورتی برای همگان ندارد ، اما دوره رواندرمانی حامی برای اکثریت اشخاصی که در حال گذراندن دوران ترنزیشن هستند مفید خواهد بود و به آن ها کمک می کند تا تفکرات و احساسات جدید خويش را کاوش نمایند ، و بدن و خود جديد خويش را بشناسند.

سومین تاثیر حاصل از هورمون درمانی ، تغییرات جنسی است.

پس از گذشت مدت زمان کوتاهی از شروع هورمون درمانی ، کاهش تعداد دفعات ايجاد نعوظ توجه شما را به خود جلب خواهد نمود؛ اگر نعوظ اتفاق افتد نیز ممکن است قادر به دخول جنسی نباشید چرا که اين نعوظ استحکام کافی نخواهد داشت و به مدت زمان کافی نيز پایدار نخواهد بود. اما همچنان احساسات شهوانی خواهید داشت و قادر به دستیابی به ارگاسم خواهید بود.

ممکن است اعمال جنسی متفاوت یا نواحی متفاوتی از بدن خود را از لحاظ جنسی لذت بخش بیابید. ارگاسم را بیشتر بصورت متمرکز بر «تمام بدن» و طولانی تر ، اما با شدت اوج کمتر تجربه خواهید نمود.

پس از شروع هورمون درمانی ممکن است انزال به صورت خروج مقدار کمی مایع شفاف یا سفید رنگ ، یا شاید بدون خروج هیچگونه مایعی رخ دهد.

می توانید با انجام خود ارضایی یا با استفاده از اسباب بازی های جنسی مانند دیلدو و ویبراتور به کسب تجربه و کشف سکشوالیتی جدید خود بپردازید. اگر شریک جنسی دارید ، او را نیز با خود همراه سازید.

با وجود این که پس از شروع هورمون درمانی بیضه هایتان تحلیل خواهد رفت و سایز آن ها به کمتر از نصف سایز اصلی خود کاهش خواهد یافت ، اکثریت کارشناسان اتفاق نظر دارند که پوست کیسه بیضه موجود برای انجام جراحی نواحی تناسلی در آینده ، تحت تاثیر هورمون درمانی قرار نخواهد گرفت [و در اثر هورمون درمانى تحليل نخواهد رفت].

چهارمین تاثیر هورمون درمانی ، تاثیر بر دستگاه تولید مثل است.

پس از گذشت چند ماه از شروع هورمون درمانی باید در نظر داشته باشید که ممکن است برای همیشه و به طور برگشت ناپذیری نابارور شوید. تعداد اسپرم در بعضی از اشخاص ثابت خواهد ماند ، یا ممکن است تعداد اسپرم در بعضی از اشخاص پس از توقف هورمون درمانی به ميزان قبلى خود بازگردد؛ اما شما باید فرض را بر این بگذارید که از چنین شانسی برخوردار نخواهید بود.

اگر تصمیم دارید فرزندی از اسپرم خودتان داشته باشید ، باید با پزشکتان در خصوص ذخیره اسپرم خود در بانک اسپرم گفتگو کنید. پروسه ذخیره اسپرم عموما دو الی چهار هفته به طول مى انجامد و هزینه آن تقریبا 2000 الی 3000 دلار امریکا مى باشد. باید قبل از شروع هورمون درمانی جهت ذخیره اسپرم های خود اقدام نمایید.

متاسفانه بسیاری از زنان ترنسجندر پس از گذشت چند سال تصمیم می گیرند که فرزندی از اسپرم خود داشته باشند ، اما قادر به انجام آن نخواهند بود چرا که پیش از شروع هورمون درمانی اقدامات لازم جهت ذخیره اسپرم خود را انجام نداده اند.

همچنين اگر در حال انجام هورمون درمانی هستید و با زنی بارور رابطه جنسی دارید ، برای پیشگیری از بارداری ناخواسته همواره باید از متد های ضد بارداری استفاده نمایید.

بسیاری از تاثیرات هورمون درمانی با توقف مصرف هورمون ها برگشت پذیر می باشند. درجه و میزان بازگشت این تاثیرات به مدت زمانی که هورمون درمانی انجام می داده اید بستگی دارد.

رشد پستان و احتمالا ناباروری از جمله تاثیرات «غیر قابل بازگشت» هورمون درمانی زنانه سازی محسوب مى گردند.

اگر جراحی ارکیکتومی (تخلیه بیضه) یا جراحی تطبیق نواحی تناسلی را انجام داده اید می توانید هورمون درمانی را با دوز پایین تری ادامه دهید ، اما به جهت پیشگیری از ضعیف و شکننده شدن استخوان ها يا به عبارتی به جهت پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان ، تا سن حداقل پنجاه سالگی باید به مصرف هورمون ها ادامه دهید [و هورمون درمانی را متوقف نسازید].

حال به مباحث درمانی می پردازیم.

هورمون درمانی زنانه سازی در زنان ترنس با استفاده از سه نوع داروی متفاوت انجام می پذیرد : استروژن ، مسدود کننده (بلاکر) تستسترون ، و پروژسترون.

هورمون استروژن در ایجاد اکثریت خصوصیات زنانه نقش بسیار مهمی را ایفا می کند. این هورمون مسئول ایجاد تغییرات جسمی و بسیاری از تغییرات روحی و احساسی در روند ترنزیشن می باشد.

استروژن به صورت قرص ، تزریق ، یا تعدادی از اشکال موضعی مانند کرم ، ژل ، اسپری ، یا چسب پوستی مورد استفاده قرار می گیرد.

قرص استروژن را به آسانى مى توان تهيه و استفاده نمود ، ارزان قيمت و موثر است ، اما اگر سیگار می کشید یا بیش از 35 سال سن دارید از ایمنی کمتری برخوردار خواهد بود.

چسب استروژن بسیار موثر و ایمن است ، اما باید آن را تمام وقت به خود بچسبانید. چسب استروژن ممکن است در بعضی از اشخاص حساسیت پوستی ایجاد کند.

بسیاری از زنان ترنسجندر علاقه مند به تزریق استروژن هستند. تزریق استروژن ممکن است سطح استروژن خون را بسیار افزایش دهد و نوسانات هورمونی در بدن ایجاد نماید؛ این اتفاق مسائلی را در پی دارد که از آن جمله می توان به نوسانات خلق و خو ، افزایش وزن ، گرگرفتگی ، اضطراب ، یا میگرین اشاره نمود. علاوه بر این مسائل ، در خصوص تاثیرات دراز مدت سطح بالای استروژن بر بدن اطلاعات و شناخت بسیار کمی داریم.

در هورمون درمانی به شیوه تزریق استروژن ، دوز مصرفی باید کم باشد و این شیوه باید با درک و شناخت کافی شخص از عوارض جانبی آزار دهنده احتمالی انجام پذیرد؛ همچنین شخص باید بداند که در صورتی که تصمیم داشته باشد شیوه هورمون درمانی خود را از انجام تزریقات به سایر شیوه های موجود تغییر دهد ، ممکن است نوسانات خلق و خو یا گرگرفتگی را تجربه نماید.

برخلاف شنيده هاى بسیاری از اشخاص ، با مصرف دوز نسبتا پایین استروژن می توانید به حداکثر تاثیرات ترنزيشن خود دست یابید. مصرف هورمون ها با دوز بالاتر ضرورتا روند ایجاد تغییرات را تسریع نمی کند ، بلکه سلامتی شما را به مخاطره می اندازد.

پس از جراحی نواحی تناسلی یا ارکیکتومی (تخلیه بیضه ها) ، دوز استروژن مصرفی کاهش خواهد یافت؛ بدون وجود بیضه ها ، برای حفظ ویژگی های زنانه و سلامت عمومی خود نیازمند استروژن به میزان کمتری خواهید بود.

هنگام مصرف استروژن ، پزشک سطح سلامت شما را با بررسی عملکرد کبد و سطح کلسترول ، و غربالگری دیابت در فواصل زمانی معین ارزیابی خواهد نمود.

حال به بحث در خصوص مسدود کننده (بلاکر) های تستسترون می پردازیم.

مسدود کننده (بلاکر) های تستسترون دارو هايى هستند كه تستسترون را در بدن مسدود می نمایند و به دو دسته تقسیم می شوند : دارو هایی که از عملکرد تستسترون در بدن جلوگیری بعمل می آورند؛ و دارو هایی که از تولید تستسترون در بدن جلوگیری به عمل می آورند.

اکثریت بلاکر های تستسترون بسیار ایمن می باشند اما ممکن است استفاده از آن ها با عوارض جانبی نیز همراه باشد.

اسپیرونولاکتون متداول ترین بلاکر مورد استفاده می باشد و ممکن است مصرف آن با تکرر ادرار ، احساس گیجی یا احساس سبکی سر – به خصوص در اوایل مصرف این دارو – همراه باشد. همراه با این دارو حتما مایعات فراوانی بنوشید.

با توجه به این که اسپیرونولاکتون برای اشخاص مبتلا به بیماری های کلیوی خطرناک است ، و همچنین با توجه به این که این دارو با بعضی از دارو های فشارخون تداخل دارویی ایجاد می کند ، لذا بسيار حائز اهميت است كه حتما سوابق کامل پزشکی خود و نام تمامی دارو هایی که مصرف می کنید را با پزشک خود در میان بگذارید.

یک عارضه جانبی نادر اما بالقوه خطرناک اسپیرونولاکتون ، افزایش شدید تولید پتاسیم در بدن است که منجر به ایست قلبی خواهد شد؛ لذا هنگام مصرف این دارو ، سطح پتاسیم خون در فواصل زمانی معین باید مورد بررسی قرار گیرد.

فیناستراید و دوتاستراید دارو هایی هستند که از تولید دی هیدرو تستسترون – فرمى خاص از تستسترون که بر پوست ، مو ، و پروستات اعمال اثر می کند – جلوگیری به عمل می آورند.

فیناستراید و دوتاستراید بلاکر تستسترون ضعیف تری نسبت به اسپیرونولاکتون می باشند ، اما مصرف آن ها با عوارض جانبی کمتری همراه است و برای اشخاصی که قادر به تحمل اسپیرولاکتون نیستند مفید خواهند بود. مشخص نیست که اگر یکی از این دارو ها همزمان با اسپیرونولاکتون مصرف گردد ، مزایای بیشتری حاصل خواهد شد یا خیر.

در پایان به بحث در خصوص پروژسترون می پردازیم.

پروژسترون همواره پای ثابت بحث و مناظره میان زنان ترنس و پزشکان بوده است.

اگر چه معمولا اعتقاد بر این بوده است که استفاده از پروژسترون [در رژیم هورمونی زنانه سازی زنان ترنسجندر] با مزایایی همراه بوده است که از آن جمله می توان به بهبود خلق و خو ، افزایش میل جنسی ، افزایش انرژی ، رشد بهتر پستان ها ، و توزیع مجدد چربی بدن اشاره نمود؛ اما شواهد علمی بسیار اندکی از چنین ادعا هایی حمایت می کند. با این وجود ، بعضی از زنان ترنس می گویند که با مصرف پروژسترون بعضی از مزایای نامبرده یا تمامی آن ها را تجربه نموده اند. پروژسترون را می توان به صورت قرص یا کرم استفاده نمود.

هورمون درمانی با چه خطراتى همراه خواهد بود ؟

ریسک مشکلاتی مانند لختگی خون ، سکته ، و سرطان بسیار پایین است ، با این حال ممکن است افزایش یابد.

شواهد علمی گسترده ای که به بررسی ریسک ابتلا به سرطان در زنان ترنس اختصاص یافته باشد در دست نیست.

اعتقاد بر این است که با شروع هورمون درمانی ریسک ابتلا به سرطان پروستات کاهش خواهد یافت ، اما در این خصوص اطمینانی وجود ندارد؛ لذا بهتر است از دستورالعمل استاندارد غربالگرى و آزمايش مناسب سن خود پیروی نمایید.

با شروع هورمون درمانی ریسک ابتلا به سرطان پستان ممکن است اندکی افزایش یابد ، اما ریسک ابتلا به سرطان پستان در زنان ترنسجندر نسبت به زنان غیر ترنسجندر همچنان پایین تر است.

اگر به مدت حداقل دو الی سه سال است که هورمون درمانی انجام می دهید ، به شما توصیه می کنیم که پس از مشورت با پزشکتان با توجه به سن و ریسک فاکتور ها ، غربالگری سرطان پستان را آغاز نمایید.

با توجه به این که تحقیقات گسترده ای در زمینه مصرف استروژن در زنان ترنس به عمل نیامده است ، ممکن است ریسک های دیگری نیز وجود داشته باشد که از آن ها بی اطلاع باشیم؛ به خصوص در اشخاصی که سالیان سال استروژن مصرف می نموده اند.

به عنوان نتیجه گیری کلی و جمع بندی مطلب ، لطفا صبور باشید و به خاطر داشته باشید که سال ها به طول می انجامد تا بتوانید تمامی تغييرات حاصل از بلوغ [ثانویه] را تجربه نمایید.

از زمانی که به مطالعه این مقاله اختصاص دادید و ارزشی که برای سلامتی خود قائل هستید سپاسگزارم.

مترجم: سعید.ش
منبع: هلپ ترنس سنتر – شبکه اطلاع رسانی ترنسجندر و تغییرجنس
https://helptranscenter.org
مرجع:
https://transcare.ucsf.edu/article/information-estrogen-hormone-therapy

Copyright © 2018 سعید.ش https://helptranscenter.org هلپ ترنس سنتر – شبکه اطلاع رسانی ترنسجندر و تغییرجنس All Rights Reserved